راهنما · بهروزرسانی: آبان ۱۴۰۵
وقتی اینترنت قطع میشود: اینترنت ملی و قطعی سراسری
در قطعی کامل، هیچ فیلترشکنی کار نمیکند و هر کسی خلاف این را بگوید راست نمیگوید. ولی میشود از قبل آماده شد تا قطعی کمتر آسیب بزند. این راهنما میگوید چه اتفاقی میافتد، چه چیزی هنوز کار میکند و از همین حالا چه کنید.
آنچه در ۲۰۲۶ گذشت
- از ۱۸ دی ۱۴۰۴، همزمان با اعتراضها، اینترنت تقریباً بهطور کامل قطع شد.
- از ۹ اسفند، با شروع جنگ، قطعی دوباره و کاملتر شد. این قطعی ۸۸ روز طول کشید؛ به گفتهی NetBlocks طولانیترین قطعی سراسری ثبتشده در جهان.
- در این مدت شبکهی داخلی (اینترنت ملی) کار میکرد و برای برخی گروههای شغلی سیمکارت با دسترسی ویژه داده شد.
- از ۶ خرداد ۱۴۰۵ اینترنت تا حدی برگشت، اما همچنان بهشدت فیلتر است. Freedom House در گزارش ۲۰۲۶ به آزادی اینترنت ایران ۹ از ۱۰۰ داده است.
اینترنت ملی چیست و در قطعی چه کار میکند؟
«شبکهی ملی اطلاعات» یعنی سایتها و سرویسهایی که سرورشان داخل ایران است. در قطعی، ارتباط با خارج قطع میشود ولی بیشتر اینها کار میکنند:
- معمولاً کار میکند: بانکها و پرداخت داخلی، سایتهای دولتی، پیامرسانهای داخلی، نقشههای داخلی، فروشگاهها و تاکسیهای اینترنتی داخلی.
- کار نمیکند: هر چیزی که سرورش خارج از ایران است: گوگل، واتساپ، تلگرام، اینستاگرام، ایمیلهای خارجی و همهی فیلترشکنها.
- در قطعی دیماه گزارش شد که حتی بخشی از شبکهی داخلی و تماسهای تلفنی هم مختل شد. پس روی هیچ چیزی صددرصد حساب نکنید.
فیلترشکن کی کمک میکند و کی نه؟
وقتی اینترنت بینالمللی هنوز وصل است، حتی اگر کند و بهشدت فیلترشده باشد. اینجا پروتکلهای مخفیکننده، کانفیگهای تازه و «دسترسی مستقیم» در BEX به کار میآیند.
وقتی مسیرهای بینالمللی بهطور کامل بسته شدهاند. در این حالت هیچ راهی به بیرون نمانده که فیلترشکن از آن عبور کند. باتری را برای تلاشهای پشت سر هم هدر ندهید.
پژوهشگران گزارش کردهاند که در قطعی اسفند، روی برخی شبکهها مدتی کوتاه روشهایی مبتنی بر DNS هنوز راه داشت؛ اما بسیار کند و ناپایدار بود و نمیشود روی آن حساب کرد. استفاده از استارلینک در ایران ممنوع است و جریمه یا حبس دارد.
همین حالا، قبل از قطعی بعدی
- دو یا سه ابزار مختلف نصب کنید و کانفیگها و لینکهای اشتراک را ذخیره کنید. وقتی قطعی شروع شود، دانلود برنامه سخت یا ناممکن است.
- نقشهی آفلاین بگیرید. در Google Maps شهر خود را بهصورت آفلاین دانلود کنید؛ نقشههای داخلی معمولاً روی شبکهی داخلی کار میکنند.
- با خانواده و همکاران قرار بگذارید. اگر اینترنت قطع شد، از چه راهی (پیامک، تماس، پیامرسان داخلی برای کارهای غیرحساس) و کجا همدیگر را پیدا کنید.
- شمارهها و اطلاعات مهم را آفلاین نگه دارید: شمارهی تماسهای ضروری، مدارک، و هر فایلی که برای کار لازم دارید.
- پیامرسان بدون اینترنت: برنامههایی مثل Briar (اندروید، متنباز) از طریق بلوتوث و وایفای بین گوشیهای نزدیک به هم پیام میفرستند، بدون اینترنت. فقط در فاصلهی کوتاه کار میکنند.
- کسبوکار آنلاین دارید؟ مشتریها را در یک کانال داخلی هم داشته باشید (پیامک یا سایت داخلی)، تا در قطعی ارتباطتان کامل قطع نشود.
BEX و «دسترسی مستقیم»: صادقانه
BEX برنامهی خود ماست. «دسترسی مستقیم» برای فیلترینگ شدید ساخته شده، یعنی وقتی اینترنت بینالمللی هنوز بهنوعی وصل است. در قطعی کامل، BEX هم مثل هر فیلترشکن دیگری وصل نمیشود. بهترین زمان نصب و تنظیم، همین حالاست.
پرسشهای رایج
چطور بفهمم اینترنت قطع است یا فقط فیلترشکنم کار نمیکند؟
اگر سایتهای داخلی باز میشوند ولی هیچ فیلترشکنی، روی هیچ شبکهای وصل نمیشود، احتمالاً اینترنت بینالمللی قطع است. قدمهای عیبیابی را در راهنمای «فیلترشکن وصل نمیشود» ببینید.
کسی که میگوید «فیلترشکن مخصوص قطعی» دارد چطور؟
در قطعی کامل چنین چیزی وجود ندارد. این پیشنهادها اغلب کلاهبرداری یا بدافزارند؛ پول ندهید و فایل نصب نکنید.
چرا BEX در این صفحه است؟
چون BEX محصول ماست و تبلیغ آن یکی از دلیلهای وجود این سایت است. همهجا آن را با برچسب «محصول ما» مشخص میکنیم.
منابع (به انگلیسی): ویکیپدیا، CircleID به نقل از NetBlocks، NPR، VOA (Freedom House 2026)، Lantern: قطعی دیماه، Lantern: قطعی اسفند.